Ryczałty za noclegi w kabinie – czy warto iść do sądu ?

ryczałty za noclegiJakiś czas temu pisałem o uchwale Sądu Najwyższego dotyczącej kwestii noclegów w podróży służbowej kierowców ciężarówek. Temat był dość chętnie dyskutowany na blogu, o czym świadczy prawie 200 komentarzy. Od czasu do czasu sprawdzam też statystyki bloga i wynika z nich, że choć od wpisu minęło ponad 1,5 roku, to wciąż jest często przeglądany. Przeglądając najpopularniejsze zapytania wpisywane w wyszukiwarkę google, kierujące do mojego bloga natknąłem się również na kilka pytań dotyczących kwestii ryczałtów, na przykład: „Czy można zakładać sprawy o spanie w kabinie ?„. W związku z tym czuję się wywołany do tablicy i odpowiadam krótko – tak, można wnosić pozwy o zaległe ryczałty za noclegi.

Odrębną kwestią jest natomiast, czy roszczenie o ryczałty ma w sądzie pracy szanse powodzenia. Pracodawcy nauczeni doświadczeniem próbują się (z lepszym, a częściej gorszym skutkiem) zabezpieczać przed tego typu roszczeniami ze strony pracowników – kierowców transportu międzynarodowego. Pisząc najprościej, aby rzetelnie ocenić szanse pracownika, bądź pracodawcy trzeba odpowiedzieć m. in. na następujące pytania:

  • czy ryczałty były faktycznie wypłacane, ewentualnie w jakiej wysokości ?
  • czy pracodawca zapewniał bezpłatny nocleg w hotelach, motelach bądź własnych bazach ?
  • jaka jest treść umowy o pracę ?
  • czy pracodawca posiada regulamin wynagradzania, a jeśli tak – to jaka jest jego treść ?
  • czy pracodawca zapoznał pracownika z regulaminem wynagradzania ?

Reasumując – oczywiście można zakładać sprawy, ale ich wynik zależy w dużej mierze od analizy i uwzględnienia kilku czynników. Ku uzasadnionej rozpaczy przedsiębiorców z branży transportowej, z mojego doświadczenia wynika, że orzecznictwo w sprawach o ryczałty za noclegi jest na chwilę obecną w większości przychylne kierowcom nawet w przypadkach, kiedy pracodawca w regulaminie wynagradzania przewidywał zryczałtowaną kwotę należności tytułem podróży służbowej, na którą składał się ryczałt i dieta.

W razie szczegółowych pytań dotyczących poruszanej tematyki zapraszam zarówno kierowców jak i pracodawców do kontaktu telefonicznego z kancelarią adwokacką w Warszawie lub za pomocą formularza kontaktowego bloga.

 

Ryczałty za noclegi kierowców – jest już uzasadnienie uchwały II PZP 1/14

Sąd Najwyższy

fot. Hans Sterkendries / Panoramio

Na stronach internetowych Sądu Najwyższego pojawiło się wczoraj pisemne uzasadnienie uchwały z dnia 12 czerwca 2014 roku w sprawie ryczałtów za noclegi kierowców transportu międzynarodowego, o której pisałem już wcześniej w jednym z poprzednich wpisów. SN powtórzył argumenty, których użył w ustnych motywach podjętej uchwały.

Przypomnę, iż zgodnie z treścią uchwały:

Zapewnienie pracownikowi – kierowcy samochodu ciężarowego odpowiedniego miejsca do spania w kabinie tego pojazdu podczas wykonywania przewozów w transporcie międzynarodowym nie stanowi zapewnienia przez pracodawcę bezpłatnego noclegu w rozumieniu § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz.U. Nr 236, poz. 1991 ze zm.), co powoduje, że pracownikowi przysługuje zwrot kosztów noclegu na warunkach i w wysokości określonych w § 9 ust. 1 tego rozporządzenia albo na korzystniejszych warunkach i wysokości, określonych w umowie o pracę, układzie zbiorowym pracy lub innych przepisach prawa pracy.

Specjalne dla licznego grona osób komentujących (i jeszcze liczniejszego czytających) poprzedni wpis wybrałem najistotniejsze  tezy ze świeżego jak kupione przeze mnie przed chwilą kajzerki, lecz mniej lekkostrawnego uzasadnienia:

  1. „Pojęcia „odpowiednie miejsce do spania” i „bezpłatny nocleg” nie mogą być utożsamiane (zamiennie traktowane), a wręcz odwrotnie – użycie różnych sformułowań w przepisach prawa oznacza, że są to różne pojęcia.”
  2. „Zasadniczo prawodawca odnosi pojęcie „noclegu” do usługi hotelarskiej (motelowej; pośrednio także do noclegu opłaconego w cenie karty okrętowej lub promowej), o czym świadczy nie tylko zwrot kosztów w wysokości stwierdzonej rachunkiem hotelowym (za usługi hotelarskie), ale także wysokość ustalonych limitów.”
  3. „Usługa hotelarska obejmuje szerszy zakres świadczeń niż tylko udostępnienie „miejsca do spania”, w szczególności możliwość skorzystania z toalety, prysznica, przygotowania gorących napojów itp., a także (ewentualnie) zapewnienie wyżywienia, co powoduje obniżenie diety.”
  4. „Brak przedstawienia rachunku za usługi hotelarskie oznacza, że pracownik nie korzystał z hotelu (wzgląd na racjonalnego prawodawcę, który to przewidział); wówczas zwrot kosztów noclegu zostaje ograniczony do 25% limitu stanowiącego ryczałt za koszty realnie ponoszone w czasie podróży, bez korzystania z usług hotelowych.”
  5. Istota „ryczałtu” jako świadczenia kompensacyjnego (w tym wypadku przeznaczonego na pokrycie kosztów noclegu) polega na tym, że świadczenie wypłacane w takiej formie z założenia jest oderwane od rzeczywistego poniesienia kosztów i nie pokrywa w całości wszystkich wydatków z określonego tytułu (bo nie są one udokumentowane); w zależności od okoliczności konkretnego przypadku kwota ryczałtu – która jako uśredniona i ujednolicona ustalona jest przez prawodawcę – pokryje więc pracownikowi koszty noclegowe w wymiarze mniejszym albo większym niż faktycznie przez niego poniesione (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 października 1998 r., I PKN 392/98, OSNAPiUS 1999 nr 23, poz. 745).”
  6. „Zapewnienie przez pracodawcę pracownikowi (kierowcy wykonującemu przewozy w międzynarodowym transporcie drogowym) odpowiedniego miejsca do spania w kabinie samochodu ciężarowego, czyli wyposażenie samochodu w odpowiednie urządzenia (leżankę, klimatyzację, ogrzewanie itp.) pozwala na wykorzystanie przez kierowcę w samochodzie dobowego (dziennego) odpoczynku, przy spełnieniu warunków określonych w art. 8 ust. 8 rozporządzenia nr 561/06; natomiast nie oznacza zapewnienia mu przez pracodawcę bezpłatnego noclegu w rozumieniu § 9 ust. 4 rozporządzenia z 2002 r. Taki stan rzeczy uprawnia pracownika do otrzymania od pracodawcy zwrotu kosztów noclegu co najmniej na warunkach i w wysokości określonych w § 9 ust. 1 lub 2 tego rozporządzenia.”

Odnośnie stosowania umowy AETR, rozporządzenia nr 561/06 oraz art. 14 ust. 1 o czasie pracy kierowców do wykładni przepisów dotyczących wynagradzania pracowników:

  1. Umowa AETR nie reguluje w żadnym zakresie wynagrodzenia za pracę kierowców będących pracownikami, czy innych świadczeń przysługujących im w związku z pracą.”
  2. Przedmiotem regulacji rozporządzenia nr 561/06w żadnym zakresie nie jest wynagrodzenie za pracę kierowców będących pracownikami, czy inne świadczenia przysługujące im w związku z pracą. Nie wynika to z treści przepisów rozporządzenia i ich funkcji. Podstawą prawną wydania tego rozporządzenia jest art. 91 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, upoważniający do wydawania aktów dotyczących wspólnej polityki transportowej (art. 90 Traktatu), w szczególności ustanawiających środki pozwalające polepszyć bezpieczeństwo transportu. Przede wszystkim zaś –zgodnie z art. 153 ust. 5 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – wyłączona jest możliwość regulowania w drodze aktów unijnego prawa pochodnego wynagrodzeń za pracę rozumianych jako wszelkiego rodzaju należności przysługujących pracownikowi od pracodawcy z tytułu zatrudnienia.
  3. „(…) także z tytułu podróży odbywanych przez kierowców transportu międzynarodowego w okresie do dnia 3 kwietnia 2010 r. przysługują im należności co najmniej takie, jak wynikające z powszechnie obowiązujących aktów wykonawczych wydanych na podstawie art. 77(5) § 2 k.p. Przedstawione zagadnienie prawne ma więc istotne znaczenie zarówno w odniesieniu do stanów faktycznych zaistniałych do dnia 3 kwietnia 2010 r. (w sprawie, w której przedstawiono pytanie), jak i na przyszłość. Jego istotność przejawia się między innymi w potrzebie dokonania wykładni przepisów ustalającej jasne zasady przysługiwania kierowcom świadczeń z tytułu podróży służbowych. Pracodawca powinien wiedzieć, czy inwestycje w dodatkowe wyposażenie kabiny samochodu uwolnią go od obowiązku zwrotu kosztów noclegu a pracownik wiedzieć, jakie świadczenia mu rzeczywiście przysługują. Pozwoli to stronom stosunku pracy, a także związkom zawodowym reprezentującym interesy pracownicze, na odpowiednie kształtowanie treści umów o pracę i układów zbiorowych pracy (regulaminów wynagradzania lub innych przepisów prawa pracy).”
  4. „Art. 8 ust. 7 umowy AETR oraz art. 8 ust. 8 rozporządzenia nr 561/06 dotyczą możliwości wykorzystania przez kierowcę dziennego (także tygodniowego) skróconego (ale już nie tygodniowego regularnego) odpoczynku w pojeździe (w kabinie samochodu), jeżeli dokona on takiego wyboru, pod warunkiem, że pojazd posiada odpowiednie miejsce do spania dla każdego kierowcy i znajduje się na postoju. Przepisy te nie dotyczą natomiast uprawnień w zakresie przysługiwania kierowcy od pracodawcy należności na pokrycie kosztów wyjazdów poza bazę w celu wykonywania pracy (podróży służbowych); nie mogą więc służyć ocenie przesłanek takich uprawnień, w szczególności przesłanek przysługiwania ryczałtu za nocleg.
  5. „Art. 14 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców nie dotyczy w żadnym zakresie świadczeń przysługujących kierowcom-pracownikom z tytułu podróży służbowych i nie może służyć w sposób bezpośredni wykładni przepisów ustanawiających przesłanki tych świadczeń.”

W razie jakichkolwiek dalszych pytań, w szczególności co do praktycznego zastosowania uchwały, zapraszam do kontaktu przez formularz kontaktowy, bądź bezpośrednio na dane kontaktowe kancelarii adwokackiej.

 

Dobra wiadomość dla kierowców ciężarówek – uchwała Sądu Najwyższego w sprawie ryczałtów za noclegi

ryczałty za noclegiNa posiedzeniu w dniu 12 czerwca 2014 roku Sąd Najwyższy, w sprawie o sygnaturze II PZP 1/14 uchwałą 7 sędziów SN odniósł się do zagadnienia prawnego przedstawionego przez inny skład sądu, dotyczącego istotnych rozbieżności w orzecznictwie tegoż sądu, a dotyczącego wynagrodzeń kierowców ciężarówek odbywających zagraniczne podróże za godziny nadliczbowe, diety, ryczałty za noclegi i wynagrodzenie za czas dyżuru.

Sąd Najwyższy, w składzie 7 sędziów Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych podjął uchwałę o następującej treści:

Zapewnienie pracownikowi – kierowcy samochodu ciężarowego odpowiedniego miejsca do spania w kabinie tego pojazdu podczas wykonywania przewozów w transporcie międzynarodowym nie stanowi zapewnienia przez pracodawcę bezpłatnego noclegu w rozumieniu § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. Nr 236, poz. 1991 ze zm.), co powoduje, że pracownikowi przysługuje zwrot kosztów noclegu na warunkach i w wysokości określonych w § 9 ust. 1-3 tego rozporządzenia albo na korzystniejszych warunkach i wysokości, określonych w umowie o pracę, układzie zbiorowym pracy lub innych przepisach prawa pracy.

W ustnym uzasadnieniu motywów wyżej przedstawionego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż podejmując uchwałę ma świadomość tego, iż rozstrzygnięcie to nie dotyczy wprost wyłącznie sprawy, w której wydawana jest uchwała, ale ma także duże znaczenie na przyszłość i chodzi też o to, by „reguły gry były jasno sprecyzowane na przyszłość” zarówno w odniesieniu do pracodawców, pracowników jak i związków zawodowych. Pracodawca ma prawo wiedzieć, jakie świadczenia ma przyznawać pracownikowi, pracownik jakie mu przysługują, zaś związki zawodowe – jaki jest przedmiot negocjacji w kształtowaniu układów zbiorowych, ewentualnie w regulaminach wynagradzania.

(więcej…)