kierowanie pod wpływemNiniejszy artykuł ma na celu charakterystykę spraw dotyczących wypadków prowadzenia pojazdu mechanicznego pod wpływem alkoholu lub po użyciu narkotyków, dopalaczy lub innych substancji wpływających na zaburzenia zmysłów, powodujących niezdolność postrzegania rzeczywistości takiej jaka jest.

Nadmierna prędkość, wymuszanie pierwszeństwa oraz alkohol – to według danych Komendy Głównej Policji główne przyczyny wypadków w ruchu drogowym. Nietrzeźwość uczestników ruchu drogowego oraz zmiany psychomotoryczne w organizmie sprzyjają popełnianiu błędów w zachowaniu się na drodze przy równoczesnym bagatelizowaniu możliwych konsekwencji tych błędów. Alkohol upośledza niemal każdy element procesu przetwarzania informacji w mózgu. Kierowca po wypiciu alkoholu potrzebuje więcej czasu, aby zrozumieć znaki drogowe czy zareagować na sygnalizację świetlną – dociera do niego mniej informacji. Z przeprowadzanych badań wynika, że najczęściej do wypadków spowodowanych pod wpływem alkoholu lub środków odurzających dochodzi podczas weekendu, w dni wolne od pracy. Jazda pod wpływem alkoholu lub innych środków odurzających jest jednym z najpowszechniejszych przestępstw w praktyce wymiaru sprawiedliwości.

Garść statystyki

Z danych Ministerstwa Sprawiedliwości za 2014 rok wynika, iż spośród ogólnej liczby 295.353 skazań prawomocnych, aż 65.378 stanowiły skazania z art. 178a § 1, 2 oraz 4 k.k., co stanowi ponad 22 % ogółu. Jazda pod wpływem alkoholu i narkotyków urosła do rangi prawdziwej plagi, w efekcie czego organy ścigania oraz sądy nie wykazują się zazwyczaj w przypadku tego typu przestępstwa zbyt dużą pobłażliwością. Dane za rok 2015 z pewnością będą znacznie niższe, głównie z uwagi na kontrawencjonalizację (przeniesienie z kodeksu karnego do kodeksu wykroczeń) przestępstwa kierowania pojazdem nie będącym pojazdem mechanicznym (np. rowerem).

Sprawcy przestępstw prowadzenia pojazdu mechanicznego pod wpływem alkoholu bądź środków odurzających ujawniani są w większości przypadków na gorącym uczynku. Powszechność tego typu przestępstw oraz zatrzymywanie osób podejrzanych w momencie ich popełniania daje Policji doskonałą okazję do poprawiania statystyk wykrywania oraz skazań, co było szczególnie nagminne w przypadku wspomnianego już przestępstwa (obecnie wykroczenia) kierowania

Co to jest pojazd mechaniczny ?

Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego Za pojazdy mechaniczne należy uznać pojazdy zaopatrzone w poruszający je silnik (pojazdy samochodowe, maszyny rolnicze, motocykle, lokomotywy kolejowe, samoloty, helikoptery, statki wodne i inne), jak również pojazdy szynowe zasilane z trakcji elektrycznej (tramwaje, trolejbusy)” (wyr. SN z 25.10.2007 r., III KK 270/07)

Czy miejsce prowadzenia pojazdu ma znaczenie ?

Przestępstwo prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu lub środka odurzającego może być popełnione w każdym miejscu, gdzie odbywa się ruch pojazdów – ruch lądowy, wodny lub powietrzny. Pamiętać należy, że ruchem lądowym jest nie tylko ruch na drogach publicznych ale także na drogach niepublicznych, w strefach zamieszkania jak i w miejscach dostępnych dla powszechnego użytku (np. drogi wewnętrzne).

Co uznaje się za prowadzenie pojazdu ?

 Prowadzić pojazd znaczy nie tylko obsługiwać układ kierowniczy, lecz także wszystkie podstawowe mechanizmy mające bezpośredni wpływ na jazdę, z tym że w wypadku gdy kilka osób obsługuje te urządzenia (np. w lokomotywie), to współuczestniczą w prowadzeniu pojazdu.
Prowadzenie pojazdu nie oznacza pokonywania jakiegoś dłuższego odcinka drogi, a już uruchomienie pojazdu i podjęcie jazdy jest równoznaczne z jego prowadzeniem. Za prowadzącego pojazd mechaniczny uważa się tego, kto bezpośrednio włada mocą silnika oraz nadaje pojazdowi ruch i kierunek. Niekiedy wyraża się pogląd, że do odpowiedzialności za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości może być pociągnięta osoba, która jedynie uruchomiła silnik pojazdu, bądź nawet go nie uruchomiła, lecz kluczyki znajdują się w stacyjce. Jakkolwiek osobiście pogląd ten uważam co do zasady za bzdurny, to nie można wykluczyć, że taka sytuacja zostanie uznana za usiłowanie i w ten sposób dojdzie do skazania. W każdym razie odradzam sprawdzania.

Chociaż z punktu widzenia językowego za prowadzenie można m. in. prowadzenie obok siebie motoroweru, motocykla lub pchanie samochodu, to w literaturze wskazuje się, iż tak szerokie rozumienie tego terminu nie da się pogodzić z celem przepisu, którego celem jest represjonowanie osób kierujących pojazdem w stanie nietrzeźwości. W orzecznictwie sądów słusznie zatem wskazuje się, że osoba prowadząca obok siebie pojazd jest faktycznie w sytuacji pieszego, zatem nie będzie podlegała odpowiedzialności karnej.

Stan nietrzeźwości a stan po spożyciu alkoholu.

Należy zwrócić szczególną uwagę na to, że w zależności od stężenia alkoholu lub środka odurzającego we krwi u kierującej pojazdem osoby, czyn ten może stanowić wykroczenie (art. 87 kodeksu wykroczeń) lub przestępstwo (art. 178a kodeksu karnego).

W polskim prawie wyróżnia się dwa poziomy stężenia alkoholu we krwi, od których zależy odpowiedzialność sprawcy:

  1. stan po użyciu alkoholu
  • który decyduje o kwalifikacji czynu z art. 87 Kodeksu wykroczeń
  • gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do stężenia we krwi od 0,2 do 0,5 promila alkoholu albo obecności od 0,1 do 0,25 mg dm3 w wydychanym powietrzu
  • stan wskazujący na użycie alkoholu mający swoje granice, a gdy je przekracza przechodzi się w stan nietrzeźwości
  1. stan nietrzeźwości
  • w którym sprawca popełnia przestępstwo z art. 178a Kodeksu karnego
  • gdy zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo obecności w wydychanym powietrzu powyżej 0,25 mg alkoholu w 1 dm3
  • odnosi się także do kierujących, którzy bezpośrednio przed prowadzeniem pojazdu spożywali alkohol, który nie zdążył jeszcze w całości przeniknąć do krwiobiegu

Wykrycie obecności alkoholu we krwi może nastąpić w drodze:

  1. pomiaru stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu za pomocą alkomatu,
  2. pomiaru stężenia alkoholu we krwi sprawcy (pobierana jest ona w oddziale szpitalnym i że poddawana analizie laboratoryjnej przez uprawnione do tego osoby).

Kierowanie pojazdem mechanicznym pod wpływem narkotyków

Prowadzenie pojazdu pod wpływem środków odurzających (marihuana, amfetamina, LSD itd.) jest traktowane identycznie jak prowadzenie samochodu w stanie nietrzeźwości. Stanem pod wpływem środka odurzającego jest taki stan, który wywołuje oddziaływania na ośrodkowy układ nerwowy, zwłaszcza zakłócenia czynności psychomotorycznych. W pierwszej kolejności przy zatrzymaniu policjant bada ślinę zatrzymanego na obecność narkotyków za pomocą testera narkotykowego. W przypadku wyniku pozytywnego kierowca jest przewożony do szpitala celem pobrania krwi. Konieczne jest też zasięgnięcie opinii biegłego toksykologa, który ustali stężenie we krwi środka odurzającego u osoby kierującej pojazdem oraz ocenia, czy stężenie narkotyków wpływało na zdolności psychomotoryczne kierującego.

Z opinii biegłego powinno wynikać, czy zmierzona we krwi ilość narkotyków wpływała na kierowcę tak jakby znajdował się on:

  • w stanie nietrzeźwości (wtedy stawiany jest mu zarzut popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k.),
  • w stanie po użyciu alkoholu (wykroczenie z art. 87 § 1 k.w.)
  • czy też ilość narkotyku była tak niska, że w żaden sposób nie wpływała na zmysły kierowcy.
opinia biegłego

Wyrocznia w Delfach, źródło – Wikimedia

Opinia biegłego toksykologa jest zasadniczo najważniejszym dowodem w sprawie o przestępstwo kierowania samochodem w stanie po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Niestety też, w praktyce często zdarzają się rozbieżności w opiniach poszczególnych biegłych co do tego, jaka ilość środków odurzających może powodować wpływ na zdolności psychomotoryczne danej osoby, dlatego sugeruję szczególnie w tym przypadku skorzystać z pomocy obrońcy, który będzie w stanie skutecznie zakwestionować herezje wypisywane w opiniach przez niektórych biegłych toksykologów. Zwłaszcza, że sądy w całej Polsce wykazują tendencję do bezkrytycznego traktowania opinii biegłych wszelkiej maści niczym jakiejś… wyroczni Apolla w Delfach.

Przy okazji istotna uwaga dla miłośników marihuany, która jest zdecydowanie najbardziej dostępnym narkotykiem. W przypadku pobrania testów opartych o ślinę wynik pozytywny może się utrzymywać nawet do 72 godzin, natomiast jeśli chodzi o testy krwi, utrzymuje się zazwyczaj do kilku dni po paleniu, jednak przy częstym i codziennym paleniu wynik może być pozytywny nawet przez 2 tygodnie.

Zagrożenie karą i innymi środkami karnymi

Sprawca wykroczenia z art. 87 k.w.

  1. kara
  • aresztu do 14 dni
  • grzywny od 50 zł do 5 000 zł
  1. środek karny
  • zakaz prowadzenia pojazdów na okres od 6 miesięcy do 3 lat

Sprawca nie zostaje wpisany do Krajowego Rejestru Karnego z wyjątkiem skazania na karę aresztu.

Sprawca przestępstwa z art. 178a 

  1. kara
  • pozbawienia wolności do lat 2
  • pozbawienia wolności od 3 do 5 lat za jazdę po spożyciu alkoholu w przypadku powtórnego skazania za takie przestępstwo (art. 178a § 4 k.k.)
  • ograniczenie wolności
  • grzywna w stawkach dziennych od 10 do 540 stawek, przy czym wysokość stawki może wynosić od 10 do 2 000 zł
  1. środek karny
  • zakaz prowadzenia pojazdów na okres od 3 do 15 lat
  • zakaz prowadzenia pojazdów na okres od 1 roku do 2 lat w przypadku warunkowego umorzenia postępowania
  • zakaz prowadzenia pojazdów dożywotnio, gdy sprawca w stanie nietrzeźwości spowodował wypadek w którym są zabici lub ranni bądź sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia, a także w przypadku powtórnego skazania za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu bądź środków odurzających, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami, w których sąd może odstąpić od dożywotniego zastosowania tego środka. Nie dotyczy to sytuacji, w której po raz kolejny sprawca zostanie skazany za czyn popełniony w powyższych warunkach.

Sprawca zostaje wpisany do Krajowego Rejestru Karnego.

Oprócz powyższego Sąd w przypadku skazania za przestępstwo obligatoryjnie orzeka również świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej zajmujących się pomocą ofiarom wypadków drogowych – w wysokości co najmniej 5.000 zł, a w razie skazania sprawcy za przestępstwo określone w art. 178a § 4 k.k. co najmniej 10.000 zł. Kwota maksymalna świadczenia pieniężnego wynosi 60.000 zł.

Osoby zainteresowane obroną zapraszam na stronę www kancelarii – adwokat prawo karne warszawa.