Chcesz zostać członkiem zarządu w spółce z o.o. ale boisz się odpowiedzialności związanej z tą funkcją? A może już jesteś w zarządzie spółki i masz wątpliwości co do zakresu swojej odpowiedzialności? Zapraszamy do lektury tekstu, który tłumaczy jakie w tym względzie panują zasady.

Zasady odpowiedzialności członków zarządu w spółce z o.o.

Jak wskazuje Kodeks spółek handlowych, członkowie zarządu powinni wykonywać swoje obowiązki ze starannością wynikającą z zawodowego charakteru ich działalności (art. 293 § 2 k.s.h.). Co za tym idzie – jeśli nie wykonują oni swych obowiązków lub czynią to bez dochowania owej „staranności” – narażają się na odpowiedzialność z tego tytułu. Na odpowiedzialność, którą mogą ponieść zarówno wobec samej spółki, jak i wobec osób trzecich (wierzycieli). Poniżej opisane zostaną poszczególne przypadki, w których członek zarządu może odpowiadać.

Fałszywe informacje o wkładach

Kodeks spółek handlowych przewiduje odpowiedzialność członków zarządu, która powstaje w związku ze zgłoszeniem spółki z o.o. w organizacji do rejestru prowadzonego przez KRS. Jest to konsekwencja następujących przepisów:

  • art. 167 § 1 pkt 2 k.s.h. wskazuje, że do zgłoszenia spółki należy dołączyć m.in. oświadczenie wszystkich członków zarządu, że wkłady na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione
  • z kolei art. 291 k.s.h. wskazuje, że jeżeli członkowie zarządu umyślnie lub przez niedbalstwo podali fałszywe dane w oświadczeniu, o którym mowa w art. 167 § 1 pkt 2 k.s.h. – to ponoszą z tego tytułu odpowiedzialność
    Członkowie zarządu odpowiadają wówczas wobec wierzycieli spółki solidarnie ze spółką przez trzy lata od dnia zarejestrowania spółki. Późniejsze uzupełnienie brakującego wkładu nie zwalnia członków zarządu z omawianej odpowiedzialności.

Podobnie sprawy mają się przy podwyższaniu kapitału zakładowego. Art. 262 § 2 pkt 3 k.s.h. wskazuje, że do zgłoszenia podwyższenia kapitału zakładowego należy dołączyć m.in. oświadczenie wszystkich członków zarządu, że wkłady na podwyższony kapitał zakładowy zostały w całości wniesione. Art. 291 zakłada ponadto, że jeśli członkowie zarządu umyślnie lub przez niedbalstwo podali fałszywe dane w oświadczeniu, o którym mowa w art. 262 § 2 pkt 3 k.s.h. – to odpowiadają z tego tytułu. Odpowiadają tak jak w powyższy sposób, a jedyna różnica dotyczy terminu początkowego – są to trzy lata od dnia zarejestrowania podwyższenia kapitału zakładowego.

Szkoda wyrządzona spółce

Jak wynika z art. 293 § 1 k.s.h., członek zarządu odpowiada wobec spółki za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem lub postanowieniami umowy spółki, chyba że nie ponosi winy. W takiej sytuacji jest on zobligowany do wynagrodzenia spółce szkody w oparciu o domniemanie jego winy.
Do tej konstrukcji kodeksowej warto dodać kilka zastrzeżeń:

  • w przypadku funkcjonowania zarządu wieloosobowego istotne znaczenie dla przypisania odpowiedzialności danemu członkowi zarządu może mieć wewnątrz-spółkowy podział kompetencji między członkami zarządu, którego to dokonali np. w umowie spółki
  • działanie lub zaniechanie może być sprzeczne z regulacjami zawartymi w umowie spółki np. wtedy gdy umowa spółki nakłada na członka zarządu dany obowiązek, a ten go nie wypełnił
  • skoro przyjmuje się, że szkoda w tym przypadku powstała z winy członka zarządu (domniemanie winy), to w efekcie na nim spoczywa konieczność wykazania, że szkoda nie wynika z jego winy

Nienależna wypłata

Art. 198 § 1 k.s.h. przewiduje, że wspólnik, który wbrew przepisom prawa lub zapisom umowy spółki otrzymał wypłatę obowiązany jest do jej zwrotu. Z kolei zaś członkowie organów spółki, którzy ponoszą odpowiedzialność za taką wypłatę, odpowiadają za jej zwrot spółce solidarnie z tym wspólnikiem (tzw. odbiorcą).
Efekt? Każdy członek zarządu odpowiada w powyższym zakresie wobec spółki za bezpodstawne (niezgodne z przepisami prawa lub regulacjami umowy spółki) dokonanie wypłat na rzecz wspólników. Jeśli więc brał udział w dokonywaniu takich wypłat, które to nie powinny mieć miejsca – ponosi odpowiedzialność z tego tytułu.

Zawyżone aporty

Członkowie zarządu odpowiadają także w przypadku nieprawidłowej wyceny wniesionych wkładów niepieniężnych (aportów). Zgodnie bowiem z art. 175 § 1 k.s.h., jeżeli wartość wkładów niepieniężnych została znacznie zawyżona w stosunku do ich wartości zbywczej (rzeczywistej wartości rynkowej) w dniu zawarcia umowy spółki, wspólnik, który wniósł taki wkład, oraz członkowie zarządu, którzy, wiedząc o tym, zgłosili spółkę do rejestru, są zobowiązani solidarnie wyrównać spółce brakującą wartość.
Powstaje zatem obowiązek wspólnika i członków zarządu wyrównania spółce brakującej wartości wkładu. Kwestią niedookreśloną jest tylko użyte przez ustawodawcę sformułowanie „znacznie zawyżona”. Interpretować to należy zgodnie z warunkami obrotu gospodarczego jednostkowo w każdej sytuacji. Co też ważne, od odpowiedzialności wskazanej w art. 175 § 1 k.s.h. członkowie zarządu nie mogą być w żaden sposób zwolnieni.

Odpowiedzialność za zobowiązania spółki

Art. 299 § 1 k.s.h. zakłada, że jeśli egzekucja przeciw spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Jest to zatem odpowiedzialność subsydiarna – występująca w przypadku niemożności wyegzekwowania roszczeń od samej spółki.
Z konstrukcji wskazanego wyżej przepisu wynika, że wierzyciel pragnący zaspokoić swoją wierzytelność z majątków członków zarządu tej spółki musi jedynie wykazać, że dysponuje niezaspokojonym zobowiązaniem potwierdzonym tytułem wykonawczym (np. prawomocny wyrok sądu) oraz to, że egzekucja z majątku spółki jest bezskuteczna. Sposobem wykazania bezskuteczności egzekucji może być zaś np. przedstawienie postanowienia komornika o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu bezskuteczności egzekucji.
Zgodnie z art. 299 § 2 k.s.h., członek zarządu może uwolnić się od omawianej odpowiedzialności, jeśli wykaże, że zachodzi jedna z wymienionych okoliczności:

  • we właściwym czasie zgłoszony został wniosek o ogłoszenie upadłości spółki
  • wszczęto postępowanie naprawcze
  • niezgłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania naprawczego nastąpiło bez winy członków zarządu
  • wierzyciel nie poniósł szkody mimo brak wniosku o ogłoszenie upadłości i niewszczęcia postępowania naprawczego

Do uwolnienia członka zarządu od odpowiedzialności wystarczy wykazanie tylko jednej ze wskazanych przesłanek.

kancelaria prawo gospodarcze warszawa