W dzisiejszych czasach słowo „Internet” nie jest nikomu obce. Co druga osoba na świecie załatwia część swoich spraw drogą elektroniczną. Jest to wygodne i nie ma potrzeby wychodzenia z domu. Przez Internet można zrobić zakupy przeróżnych rzeczy, jak również sprzedać rzeczy, które są zbędne w naszych domach. Często bywa również tak, że udzielamy się na różnych forach czy serwisach społecznościowych, gdzie zakładamy swoje konta. Z Internetu korzystają różni ludzi. Dlatego w sytuacjach, gdy dyskutujemy na forach internetowych, może dojść do użycia wobec naszej osoby negatywnych określeń. Oczywiste jest, że w Internecie dużo łatwiej jest nam wyrazić swoje zdanie o kimś bądź o czymś, bo czujemy się anonimowi i bezkarni. Strony www, jako nośnik informacji w Internecie, mogą zawierać treści obraźliwe, nieprawdziwe bądź krzywdzące, które godzą w dobre imię i cześć konkretnej osoby fizycznej lub prawnej. W przypadku, gdy na stronach internetowych znajduje się bezprawnie nazwisko, pseudonim lub wizerunek danej osoby – naruszane są również te dobra osobiste.

Charakterystyka dóbr osobistych i ich rodzaje

Dobra osobiste są atrybutem każdej istoty ludzkiej. Nie mogą być one przenoszone i nie można się ich zrzec. Są niezbywalne i gasną z chwilą śmierci. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2010 r. „pod pojęciem dóbr osobistych rozumieć należy indywidualne wartości świata uczuć oraz stanu psychicznego człowieka, będące wyrazem odrębności fizycznej lub psychicznej jednostki, powszechnie akceptowane w społeczeństwie.”. Zgodnie z brzmieniem art. 23 k.c. – dobra osobiste, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Katalog dóbr chronionych, który wymienia kodeks cywilny – nie jest katalogiem zamkniętym.

Ustawodawca nie pozostawia wątpliwości, że obok wymienionych „szczególnie charakterystycznych” w art. 23 k.c. dóbr osobistych istnieją także inne. Zaletą otwartego katalogu dóbr osobistych jest możliwość odkrywania nowych dóbr zasługujących na ochronę prawną. Dlatego otwarty katalog dóbr osobistych nieustannie się powiększa.

Internet jako swobodne pole naruszeń

Coraz częściej w praktyce sądów pojawiają się problemy związane z działaniami wykonywanymi poprzez użytkowników korzystających z Internetu. Za pośrednictwem Internetu możliwe jest zagrożenie dobra osobistego w postaci zdrowia, a nawet i życia. Internet przestaje być miejscem, w którym osoba jest bezpieczna, anonimowa i nie podlega prawu.

Kto podlega odpowiedzialności?

Chcąc wytoczyć powództwo, musimy wiedzieć, kogo chcemy pozwać. Kim jest osoba, która naruszyła nasze dobra osobiste. Potrzebne są więc jej dane osobowe.

Dwa istotne przypadki naruszeń w Internecie:

  1. Gdy chcemy wystąpić przeciwko właścicielowi danej strony internetowej

Każdy przedsiębiorca, posiadający i prowadzący swoją stronę internetową, zobowiązany jest podać na niej swoje dane osobowe i kontaktowe. Ponadto musi wskazać adres prowadzenia działalności gospodarczej oraz NIP.

  1. Gdy chcemy wystąpić przeciwko użytkownikowi korzystającemu z Internetu np. użytkownikowi forum

Fora internetowe są skupiskiem różnych ludzi, których dzielą różnice wiekowe, religijne, polityczne. Niekiedy korzystają z nich nawet osoby z dolegliwościami o podłożu psychicznym. Dlatego też wszyscy „forumowicze” są osobami o skrajnie odmiennych poglądach i niekiedy prowadzone dyskusje przeradzają się w rzucanie wyzwiskami w innych uczestników dyskusji. Najczęściej w tego typu zachowaniach dochodzi do zniesławienia drugiej osoby. Oczywiście każdy ma prawo, i nie podlega to wątpliwościom, wyrażać swoje zdanie i opinię na dany temat. Wyrażane poglądy nie mogą jednak naruszać godności i dobrego imienia innych użytkowników forów internetowych.

Na forach zazwyczaj posługujemy się loginem lub nickiem, które stanowią naszą wizytówkę w Internecie. W takiej formie łatwiej jest wypowiedzieć negatywne słowa wobec drugiej osoby. W temacie ochrony naszego loginu czy nicku zajął swoje stanowisko Sąd Najwyższy, który wskazał, że „nazwa użytkownika w serwisie internetowym nie jest dobrem osobistym, lecz podlega ochronie prawnej na takiej samej podstawie, jak nasz pseudonim, nazwisko lub firma.” (Wyrok SN z dnia 11 marca 2008 r., II CSK 539/07).

W celu zidentyfikowania tejże osoby, należy najpierw ustalić jej indywidualny numer IP komputera. Dane osobowe można uzyskać od administratorów odpowiedzialnych za prowadzenie danej strony internetowej – w tym przypadku administratora forum. Osoby prywatne na podstawie Ustawy o Ochronie Danych Osobowych nie mają tak łatwego dostępu do uzyskania tych informacji, jak organy procesowe czy organy ścigania. Jednakże w praktyce administratorzy udzielają potrzebnych informacji w sytuacjach szczególnie uzasadnionych. W przypadku odmowy można zwrócić się do GIODO (Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych) o interwencję w sprawie. Gdy ustalone zostaną dane osobowe osoby odpowiedzialnej za naruszenie naszych dóbr, możemy podjąć dalsze kroki.

Odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych

Osoby naruszające prawa innych w Internecie są pociągane do odpowiedzialności odszkodowawczej wynikającej z przepisów prawa cywilnego. Powództwo to może dotyczyć:

  • ochrony naruszonych dóbr osobistych na podstawie art. 23 k.c.

  • ogólnego obowiązku odszkodowawczego za bezprawne i zawinione zachowanie na podstawie art. 415 k.c.

Podsumowując – prawo chroni nasze dobra osobiste niezależnie od miejsca, w którym z nich korzystamy i należy o tym pamiętać.